Περιεχόμενα Δικαιώματα Υποχρεώσεις η-Πνύκα Αναζήτηση

Περιβαλλοντικά Προβλήματα
Προηγούμενη Σελίδα

Τα Περιβαλλοντικά Προβλήματα και η αρχή της πρόληψης,

στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης

  

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

  1. Ρυπαντικές ουσίες που μεταδίδονται από τη μητέρα στα έμβρυα
  2. Φυτοφάρμακα
  3. Απόβλητα
  4. Χημικές ουσίες στο περιβάλλον

  

Ρυπαντικές ουσίες που μεταδίδονται από τη μητέρα στα έμβρυα

Οι τοξικές ουσίες του περιβάλλοντος που μεταφέρονται-από τη μητέρα στο έμβρυο μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες στο αγέννητο παιδί. Τα οργανοχλωριούχα, και ιδιαίτερα η διοξίνη, που βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα είναι δυνατόν να προκαλέ­σουν βλάβη στη νοημοσύνη, το ανοσοποι­ητικό σύστημα και τα επίπεδα των ορμο­νών των εμβρύων.

Τα χημικά επίπεδα που προκαλούν μια αναστρέψιμη κατάσταση σ' έναν ε­νήλικο μπορεί να προκαλέσουν ανεπανόρθωτη βλάβη στο έμβρυο. Οι χημικές αυτές ουσίες μεταφέρονται από τον πλακούντα και το μητρικό γάλα.

 

Φυτοφάρμακα

Τα φυτοφάρμακα είναι χημικές ουσίες και προϊόντα που απελευθερώνονται σε μεγάλες ποσότητες και διασκορπίζονται στο περιβάλλον. Ορισμένες ο­μάδες χημικών ουσιών έχουν ιδιότητες που προκαλούν την αν­θεκτικότητά τους στο περιβάλλον και τη συγκέντρωσή τους στους ορ­γανισμούς σε όλη την αλυσίδα τρο­φών. Επειδή ο άνθρωπος βρίσκεται στην κορυφή της αλυσίδας αντιμετωπίζει ιδιαίτε­ρο κίνδυνο.

 

Απόβλητα

Η παραγωγή των αποβλήτων συ­νεχίζει να αυξάνει. Με το να πετάμε τα απόβλητα στις χωματερές απλά μεταθέτουμε το πρόβλημα για το μέλ­λον ενώ η αποτέφρωσή τους οδηγεί σε περισσότερα τοξικά αποθέματα κα­θώς οι επικίνδυνες ουσίες διαφεύγουν στον αέρα. Η πλέον γνωστή και επικίν­δυνη ουσία είναι η διοξίνη. Πιστεύεται πως τα απόβλητα θα πρέπει να ελαχιστο­ποιηθούν με βασικό βοηθό την ανακύκλω­ση παρόλο που αναγνωρίζονται οι πρακτι­κές δυσκολίες για την επιτυχία του στόχου αυτού.

 

Χημικές ουσίες στο περιβάλλον

Στο σώμα μας κυκλοφορούν 300-350 τεχνητά χημι­κά, τα οποία δεν υπήρχαν πριν 50 χρόνια. Τα χημικά αυτά υπάρχουν ως αποτέλεσμα της δραστη­ριότητας της χημικής βιομηχανίας. Μερικά, μάλιστα, αποδείχτηκε ότι €χουν την ικανό­τητα να αλληλοενισχύουν τις επιπτώσεις τους (συνεργιστική δράση).

Τουλάχιστον 20 από αυτά τα χημικά μπορούν να διεγείρουν ή να αναστείλουν τα μόρια - υποδοχείς των οιστρογόνων (Θηλυκές ορμόνες) στα κύτταρα του σώ­ματος. Εικάζεται ότι η ετοιμότητα αυτή των οιστρογονο-υποδοχέων να «υποδε­χτούν» άλλα μόρια τόσο εύκολα είναι έν­δειξη ότι το περιβάλλον ήταν προηγούμενα «καθαρό» από τέτοιες ουσίες.

Μια σειρά από επιδράσεις στην υγεία αποδίδονται στα σύγχρονα επίπεδα έκθεσης σε περιβαλλοντικούς ρύπους. Ορισμένοι τύποι κακοήθειας, ευαίσθητοι σε γενετήσιες ορμόνες όπως του μαστού (πιθανότητα προσβολής το 1960=1 στις 20 γυναίκες, το 1990= 1 στις 11), του όρχεως και του προστάτη αυξάνονται σε κρούσματα. Υπάρχουν ανησυχητικές ενδείξεις ότι η ανδρική γονιμότητα μειώνεται, παρόλο που το Θέμα αυτό συζητείται ακόμη. Άλλες επιδράσεις περιβαλλο­ντικών χημικών στο έμβρυο, περιλαμβάνουν την κατα­στολή του ανοσοποιητικού συστήματος και αλλαγές στην νευρο-συμπεριφορική ανάπτυξη.

Στην πλέον επιβλαβή ομάδα χημικών είναι εκείνα που εμμένουν και επίσης αθροίζονται στο λίπος, έτσι ώστε να επιβαρύνουν την αλυσίδα της τροφής. Αυτά συγκεντρώνονται κατά τη διάρκεια όλης της ζωής και με­ταβιβάζονται από τη μητέρα στο παιδί κατά την εγκυμο­σύνη και το θηλασμό. Τα χημικά αυτά περιλαμβάνουν π.χ. έναν αριθμό οργανικών χλωρινικών συμπλεγμά­των, μερικά από τα οποία είναι εντομοκτόνα.

Η χημική βιομηχανία έχει ήδη εδραιώσει μια παγκόσμιας διάδοσης συγκεκριμένων ομάδων, βιοαθροιζόμενων χημικών. Μια ομάδα από χημι­κά, οι ανάλογες της διοξίνης ουσίες, είναι γνωστό ότι προκαλούν ορμονική παρεμβολή, ανοσοκαταστολή και νευρολογικές διαταραχές σε βρέφη α­ναλογικά με τη δόση που εντοπίζεται στο μητρι­κό γάλα. Οι επιδράσεις αυτές αφορούν όλο τον πληθυσμό.

Είναι ξεκάθαρο ότι πολλά από τα πλέον ανη­συχητικά αποτελέσματα στα ανθρώπινα έμβρυα και βρέφη μπορούν να μετρηθούν. Ενώ λοιπόν ο καρκίνος και οι μείζονες εμβρυακές παραμορφώσεις μπορούν να μετρηθούν εύκολα στους ανθρώπους, οι μικρές αλλαγές του ανοσοποιητικού συστήματος και οι ορμονικές παρεμ­βολές δεν μπορούν να μετρηθούν. Οι επιδράσεις στον πληθυσμό μπορούν να ανιχνευτούν μόνον σε κατάλλη­λα σχεδιασμένες επιδημιολογικές μελέτες.

Τα κριτήρια που υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την προστασία του κοινού, πολλές φορές δεν επαρκούν για την παροχή ολο­κληρωμένης προστασίας. Π.χ. τα κριτήρια για τα κατάλληλα νερά προς κολύμβηση (γαλάζιες ση­μαίες) μπορούν να συσχετιστούν με επιδημικές μολύνσεις. Υπάρχει αρκετός σκεπτικισμός για το αν μπορεί να υπάρξει ποτέ απόλύτη προστασία.

Οι προσπάθειες που έγιναν για να εφαρμο­στούν όρια στη χρήση και τον έλεγχο ρυπογό­νων ουσιών όπως SOx και ΝΟx, δεν πέτυχαν έως τώρα. Επιπρόσθετα, συνεχίζουν να υπάρχουν προϊόντα τα οποία από τη φύση τους είναι πρόδρομοι επίμονων τοξικών ουσιών. Για παράδειγμα πλαστικό ύστερα από καύση οδηγεί στο σχηματισμό ουσιών ανά­λογων με την διοξίνη.

Μια σημαντική έγνοια των ερευνητών είναι ότι ορι­σμένες ομάδες περιβαλλοντικών ρύπών είναι ικανές να προκαλέσουν μικρές και όμως σημαντικές επιδράσεις σε επίπεδο πληθυσμού, οι οποίες προσδιορίζουν και πτυχές της συμπεριφοράς μας.

Οι υπεύθυνοι νομοθέτες έως τώρα δεν φαίνεται να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη ότι ακόμα και χαμηλές δόσεις έκθεσης - κατά την ανάπτυξη - σε μεταβιβαζόμενες από τη μητέρα ρύπους, μπορεί να επηρεάσει τη συ­μπεριφορά δια βίου. Οι επιδράσεις στην κοινωνία από μικρές αλλαγές στη μέση συμπεριφορά σε σχέση π.χ. με βία και εγκληματικότητα, είναι απρόβλεπτες.

Αποφάσεις για τον περιορισμό ή την κατάργηση ομάδων χημικών Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη α­κόμη και σε χαμηλότερου βαθμού συσχέτιση, όταν η απόλυτη επιστη­μονική απόδειξη είναι αδύνατη. Μια προληπτική προσέγγιση «αποτίμησης της βαρύτητας» θα πρέπει να υιοθετηθεί ιδιαίτερα σε επίμονους, βιοαθροιζόμενους, τοξικούς, περιβαλλοντικούς ρύπους.

Οι υπεύθυνοι ρυθμιστές των αποφάσεων θα πρέπει να αποδώσουν μεγαλύτερη βαρύτητα στις επιδράσεις των χημικών κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη από ό,τι έχει συμβεί ως τώρα.

 

Π. Νικολοπούλου – Σταμάτη
Επ. Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής
Κλινικοεργαστηριακός Τομέας
Παθολογικό Ανατομείο

 

horizontal rule

Copyright 2002: Ασκληπιακό Πάρκο Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Τελευταία ενημέρωση / Last modified: 04/16/04